Bài viết mới nhất

Bài viết nổi bật

Bài viết xem nhiều

Tìm kiếm nhanh

Mối quan hệ giữa con người và phát triển (P1)

Mối quan hệ giữa con người và phát triển (P1)
Rate this post

Phát triển là từ viết tắt của phát triển kinh tế – xã hội. Nó là quá trình nâng cao diều kiện sống về vật chất và tinh thần của con người bằng phát triển lực lượng sản xuất. Phát triển là nhu cầu tự nhiên của mỗi một cá nhân và của cả loài người trong quá trình sống.
Vì vậy để đánh giá sự phát triển của một quốc gia, một địa phương hay một cộng đồng, người ta có nhiều cách. Trước đây thường dùng các chỉ tiêu diễn đạt về đời sống vật chất và đời sống tinh thần để đánh giá như: lương thực, nhà ở, năng lượng, vật liệu, chăm sóc y tế, giáo dục, hoạt động văn hóa nghệ thuật, bình đẳng xã hội… ở từng quốc gia. Ngày nay việc đánh giá thường được thông qua các chỉ tiêu sau đây:
– GNP/đầu người. Trong đó GNP (Gross National Product) là tổng giá trị sản phẩm quốc dân (bằng thu nhập hàng hóa và dịch vụ trong nước và từ nước ngoài) trong một năm.
– GDP/đầu người. Trong đó GDP (Gross Domestic Product) là tổng giá trị sản phẩm quốc nội (bằng thu nhập hàng hóa và dịch vụ trong nước) trong một năm.
Hai chỉ tiêu này mang tính thu nhập đơn thuần, nó chưa phản ánh thực trạng cũng như tiềm năng chất lượng cuộc sống của con người ở mỗi quốc gia khác nhau. Mặt khác, chất lượng cuộc sống con người được xem là mục tiêu cao nhất của phát triển bền vững. Vì vậy bản chất của sự phát triển và tiến hoá xã hội phải phản ánh đầy đủ các mục tiêu của cuộc sống con người, tức là nhằm đạt đến sự phát triển nhân văn (PTNV).
“Phát triển nhân văn (Human Development) là một quá trình mở rộng và tăng cường sự lựa chọn của con người. Những lựa chọn quan trọng nhất là được sống làu và khoẻ mạnh, được giáo dục và được hưởng một mức sống tươm tất. Những lựa chọn khác gồm tự do về chính trị, tự do nhân quyển và sự tự tin vào bản thân mình” (UNDP, 1990).
Khái niệm này ra đời đã có ý nghĩa lớn, làm thay đổi quan niệm của phát triển kinh tế xã hội truyền thống, vì:
+ Sự tăng trướng GNP hay GDP chỉ được coi là điều kiện cần, chứ không phải là điều kiện đủ cho sự phát triển con người. Bởi vì sự tiến bộ của con người còn phụ thuộc vào các hoạt động khác.
+ Từ trước tới nay chúng ta quen với học thuyết về sự hình thành vốn con người (Human capital formation) và phát triển tài nguyên con người (Human resource development) đã coi con người là phương tiện chứ không phải là mục tiêu, tức là con người chỉ được coi như một công cụ để sản xuất các phương tiện khác. Một nhận thức từ thực tế khách quan cho thấy một mặt con người là tác nhân năng động của tất cả các quá trình sản xuất, mặt khác con người phải là mục tiêu và là người hưởng lợi từ sân xuất. Như vậy quan niệm của học thuyết cổ điển nêu trên chỉ giải quyết một mắt xích chứ không giải quyết được toàn bộ dây chuyền của PTNV, hay đơn giản nói một cách khác là nó mới chỉ giải quyết được một vế của vấn đề đặt ra.
PTNV tiếp cận lợi ích con người, nhìn nhận con người như đối tượng được hướng lợi của sự phát triển hơn là động lực tham gia vào quá trình phát triển. Điều này muốn nhấn mạnh vào chính sách phân phối hơn là vào cấu trúc sản xuất trong thời đại hiện nay.
Tiếp cận nhu cầu cơ bản của con người mà tập trung vào hàng hoá hay dịch vụ mà con người cần, là tập trung vào xem xét hàng hoá dịch vụ này hơn là vào sự lựa chọn của con người. Trong khi đó quyền lựa chọn đa dạng của con người mới là mục tiêu của PTNV.
Chúng ta phải nhận thức rằng PTNV là một cách tiếp cận tập trung vào việc ghép nối giữa sản xuất và phân phối các tiện nghi với sự mở rộng và sử dụng năng lực con người. Nó cũng chú ý vào sự lựa chọn, và chính nhờ sự lựa chọn đó mà con người phát huy được khả năng sống và phát triển. Hơn nữa, PTNV không chỉ đề cập đến sự thoả mãn những nhu cầu cơ bản, mà còn coi con người như một thành tố nãng động tham gia vào quá trình phát triển [8]. Vì vậy Chương trình môi trường của Liên hợp quốc UNEP (United Nations Environmemt Programme) đã đưa ra một chỉ tiêu tổng hợp để xác định sự phát triển của một quốc gia gọi là chỉ số phát triển nhân văn (Human Development Index – HDI).
Chỉ số phát triển nhân văn (HDI) dựa trên 3 tổ phần cơ bản:
+ Tuổi thọ bình quản (L): Cuộc sống là đáng giá nhất đối với mỗi con người, tuổi thọ phụ thuộc vào từng số phận. Song tuổi thọ bình quân của dân cư trong một cộng đồng, trong một quốc gia là sự hợp thành của nhiều yếu tố cuộc sống. Tuổi thọ cao là biểu hiện cho môi trường sống trong lành, chăm lo sức khỏe tốt, đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng và thoả mãn đời sống tinh thần.
+ Học vấn (H): Học vấn có nghĩa là tri thức hay sự giáo dục cao, được xác định bằng trình độ đạt được ở tuổi trưởng thành và số nãm được học trong trường. Chỉ tiêu này biểu hiện tiềm năng phát triển của cá nhân, cộng đồng hoặc quốc gia.
+ Thu nhập bình quân đầu người (T): Là thu nhập kinh tế, được tính bằng GNP/đầu người hay GDP/đầu người hàng năm. Nhưng vì giữa các quốc gia có sự khác nhau về thuế, giá cả dịch vụ, hay sự trao đổi hàng hoá không theo cách thương mại chung, nên rất khó so sánh quốc tế. Vì vậy phải tính theo USD – ppp (tức là thu nhập bình quân đầu người sau khi đã điều chỉnh bằng sức mua và tỷ giá hối đoái thực tế tính ra đôla Mỹ). Tổ phần thứ ba này (T) chính là “yêu cầu đối với tài nguyên cần thiết cho một cuộc sống dễ chịu ”, nhưng rất khó đo lường chỉ tiêu này vì liên quan đến các số liệu về sở hữu đất đai, tín dụng, thu nhập và các tài nguyên khác. Mặt khác đặc điểm của các số liệu thống kê này phân tán và biến thiên mạnh nên rất khó dùng. Do vậy buộc phải dùng một chí thị thay thế là thu nhập bình quân đầu người (GDP/người).
Tuy nhiên việc tính HDI rất phức tạp vì nó đại diện cho 3 tổ phần nói trên. Giá trị HDI hàng năm nằm trong khoảng từ 0 đến 1. Nếu HDI < 0,500 là thấp (chậm phát triển). HDI = 0,501 – 0,799 là trung bình. HDI > 0,800 là cao (phát triển cao) (bảng 1.3).

Để đạt được các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển (GNP, GDP, hay HDI), các quốc gia phải hoạch định bằng cách đặt ra các mục tiêu, chính sách, chiến lược cũng như kế hoạch phát triển cụ thể trên cơ sở những tiềm năng và những cơ hội có được. Một trong những tiềm năng quan trọng nhất là tài nguyên môi trường. Giữa môi trường và phát triển có mối quan hệ hết sức chặt chẽ vì môi trường là địa bàn và là đối tượng của sự phát triển, còn phát triển lại là nguyên nhân gây nên những tổn thất tài nguyên và biến đổi đối với môi trường.

© 2017 Quy hoạch bất động sản All Rights Reserved   

Theme Smartpress by Level9themes.