Bài viết mới nhất

Bài viết nổi bật

Bài viết xem nhiều

Tìm kiếm nhanh

Khái niệm và cấu trúc của Hệ sinh thái (P1)

Khái niệm và cấu trúc của Hệ sinh thái (P1)
Rate this post

1. Khái niệm và những thuộc tính cơ bán của HST
Nghiên cứu về thế giới vật chất xung quanh, nguời ta có nhiều quan điểm để xét đoán chúng. Song đứng trên góc độ sự sống mà phân tích thì thế giới vật chất đuợc chia thành hai phần: thế giới hữu sinh (thế giới sinh vật tồn tại sự sinh sản) và thế giới vô sinh (thế giới vật chất không tồn tại sự sinh sản, hay còn gọi là thế giới phi sinh học).
Sinh vật gồm nhiều cá thể và nhiều loài. Một số cá thể của một loài sống chung với nhau tạo thành một nhóm cá thể. Nhiều nhóm cá thể của một loài cùng sống với nhau ở một vùng lãnh thổ tạo thành một quần thể. Tất cả nhũng quần thể của những loài khác nhau cùng sống ở một vùng lãnh thổ, theo một sinh cảnh địa lý, tạo thành một quần xã sinh vật (QXSV). Tập hợp tất cả các QXSV trên Trái đất, hay tất cả các cơ thể sống trên Trái đất đuợc gọi là sinh quyển (biosphere).
Thế giới vô sinh gồm các điều kiện tự nhiên nhu: ánh sáng hay năng luợng mặt trời (NLMT), nhiệt độ, nuớc, độ ẩm, không khí, đất… gọi chung là môi truờng xung quanh (MTXỌ).
Sinh vật và thế giới vô sinh lại có mối quan hệ tuơng hỗ với nhau, bới vì trong đó mỗi sinh vật và MTXQ tuơng tác với nhau bằng cách giữa chúng luôn xẩy ra quá trình trao đổi năng luợng, vật chất và thông tin để duy trì và phát triển sụ sống.
Vì vậy nguời ta gọi sự dồng tổ hợp của một QXSV với MTXQ nơi mà quần xã đó tồn tại là ỉ 1ST (Ecosystem). Nói cách khác, HST là một hệ thống bao gồm các sinh vật và các điều kiện tự nhiên cần thiết cho sự sống của các sinh vật ấy. Có thể minh hoạ HST bằng mô hình sau:
QXSV + MTXQ = HST
Ngành khoa học nghiên cứu về mối quan hệ giũa sinh vật và môi truờng sống của chúng và giũa chúng với nhau gọi là sinh thái học (Ecology).
Trong quá trình tồn tại và phát triển, HST có ba thuộc tính cơ bản sau:
a) Độ lớn
Các HST có thể có những quy mô lớn, nhỏ khác nhau. Quy mô của một HST lớn hay nhỏ, rộng hay hẹp là tuỳ thuộc vào điều kiện khác biệt của MTXQ mà có (điều kiện địa lý, đặc thù sinh cảnh, địa cảnh, khí hậu hoặc vi khí hậu, tính chất thổ nhuỡng đặc biệt là những yếu tố vi luợng…). Theo A.Tanslay (1935) đua ra các khái niệm về HST cục bé nhu một bể nuôi cá chẳng hạn; đến các HST vừa nhu một hồ chúa nuớc, một cánh rùng, và HST lớn nhu một đại duơng, một châu lục. Tập hợp tất cả các HST có độ lớn khác nhau trên Trái đất làm thành một HST khổng lồ đuợc gọi là sinh thái quyển (ecosphere).
b) Tính hệ thống
Một hệ thống có thế đuợc xác định nhu một tập hợp các đối tuợng (hoặc các thuộc tính) đuợc liên kết với nhau bằng nhiều mối tuơng tác. Trong HST, tính hệ thống đuợc thể hiện chủ yếu là mối quan hệ tuơng hỗ giũa sinh vật với MTXQ.
Trong tự nhiên có hai loại hệ thống cơ bản:
– Hệ thống kín trong đó vật chất, năng luợng và thông tin chỉ trao đổi ở phạm vi trong ranh giới của hệ thống.
– Hệ thống hở trong đó năng luợng, vật chất và thông tin trao đổi qua ranh giới của hệ thống. Vật chất, năng luợng và thông tin đi vào đuợc gọi là dòng vào (input), đi ra đuợc gọi là dòng ra (output). Còn dòng vật chất, năng luợng và thông tin trao đổi giữa các thành phần trong hệ thống gọi là dòng nội luu (inner flow). Nhu vậy trù vũ trụ ra, tất cả các hệ thống tự nhiên trong đó có các HST đều là nhũng hệ thống hở.
c) Tính phản hồi
HST luôn là một hệ thống hớ và tự điều chỉnh, bởi vì trong quá trình tồn tại và phát triển, QXSV thuờng xuyên phải tiếp nhận vật chất, năng luợng, thông tin và cả những sức ép từ MTXQ. Điều này làm cho HST khác biệt với các hệ thống vật chất khác có trong tụ nhiên, tạo nên hai tính chất đặc thù của HST đó là:
– Tính chất tự cân bằng (hornestasis) nghĩa là khả nãng HST phản kháng lại các thay đổi của MTXQ và giũ đuợc trạng thái cân bằng.
– Năng lực chịu tải (carrying capacity) nghĩa là khả năng của HST có thể gánh chịu nhũng súc ép của MTXQ trong nhũng điều kiện khó khăn nhất để tồn tại.
Tuy nhiên, tính chất tụ cân bằng và năng lục chịu tải của các HST cũng chỉ có giới hạn nhất định. Trong giới hạn đó, khi chịu một tác động vừa phải từ bên ngoài, các HST
sẽ phản ứng lại một cách thích nghi bằng cách sắp xếp lại các mối quan hệ trong hệ thống để phù hợp với MTXQ, thông qua những mối “liên hệ ngược” (tính phản hồi) nhàm duy trì sự ổn định của mình trong điều kiện MTXQ biến động. Đối với những tác đông quá lớn, quá mạnh vượt khỏi sức chịu dựng của hệ, hệ không thể tự điều chỉnh được và cuối cùng bị suy thoái rồi bị huỷ diệt.

© 2017 Quy hoạch bất động sản All Rights Reserved   

Theme Smartpress by Level9themes.